CVA Cerebro Vasculair Accident

Seksuele gevoelens verdwijnen meestal niet als u een chronische ziekte heeft. Wel kan de ziekte invloed hebben op uw seksuele leven. In deze factsheet vindt u informatie over de mogelijke gevolgen van CVA op seksualiteit.

Na een herseninfarct of hersenbloeding hebben veel mensen minder zin in seks. Dat geldt voor zowel mannen als vrouwen. Ook komen bij mannen erectieproblemen en bij vrouwen problemen met het vochtig worden van de vagina vaak voor. Hierdoor is het soms ook lastiger om een orgasme te krijgen.

Oorzaken van de problemen


Lichamelijke factoren
Minder zin in seks en problemen met opgewonden worden kunnen allerlei oorzaken hebben. Problemen met de bloedvaten kunnen de doorbloeding in de geslachtsdelen moeilijker maken, waardoor de penis minder stijf wordt en de vagina minder vochtig. Deze problemen zijn er soms al voordat het CVA optreedt. Spierspasmen, verlamming en verlies van spierkracht kunnen het vrijen ook belemmeren, net als pijn, gevoelsverlies of gevoelloosheid van lichaamsdelen. Ook vermoeidheid, frequent moeten plassen of urineverlies spelen een rol.

Psychische factoren
Er kunnen ook psychische en sociale factoren spelen waardoor seks niet als vanouds gaat. Veranderingen in gedrag komen na een CVA vaak voor, maar ook veranderde emoties, depressie, concentratieproblemen en spraakstoornissen. Hierdoor kan zowel degene die het CVA heeft doorgemaakt als de eventuele partner de seks anders ervaren. Ook afhankelijkheid en verlies van zelfstandigheid kunnen de relatie veranderen, net als verminderd zelfvertrouwen en het eigen beeld van de seksuele aantrekkelijkheid. Dat kan een angst zijn voor de partner maar ook voor de patient. Overigens is men niet bang voor een infarct, maar voor een CVA.

De invloed van medicijnen
De medicijnen die vaak als gevolg van een CVA worden gebruikt, kunnen effect hebben op seksualiteit. Medicijnen tegen depressie bijvoorbeeld hebben vaak een negatieve invloed op de zin in seks. Ook bloeddrukverlagende middelen en spierontspannende middelen als valium en slaapmedicatie kunnen de zin in seks verminderen en erectieproblemen veroorzaken.

Bang voor een herseninfarct?
Sommige mensen zijn zo bang voor een herhaling van de hersenbloeding of het herseninfarct, dat ze vrijen vermijden. Bij seksuele activiteit is de kans op een herseninfarct echter uitgesloten, want een hogere bloeddruk door seksuele opwinding en lichamelijke inspanning is voor een herseninfarct (bloedpropje) niet relevant. Of u door seks risico loopt op een nieuwe hersenbloeding, hangt vooral af van de oorzaak van het CVA. Bespreek dit met uw behandelend arts.

Genieten van seks na een CVA
Vrijen kan na een CVA nog heel plezierig zijn. Het vergt soms echter enige aanpassing, creativiteit, het overwinnen van angst en vooral: erover praten met uw partner.

Tips voor een leuker seksleven

  • Vrij niet wanneer u te moe bent (mogelijk hebt u ’s ochtends meer energie dan ’s avonds).
  • Gebruik tijdens het vrijen al uw zintuigen en fantasie voor meer erotiek.
  • Probeer negatieve en afleidende gedachten tijdens het vrijen uit te bannen.
  • Probeer niet te veel afgeleid te zijn door de ziekte, maar u te focussen op de intimiteit (en het vrijen).
  • Zorg voor een prettige en ontspannen sfeer.
  • Het doel van vrijen zou plezier moeten zijn, niet prestatie.
  • Soms is het bevorderlijk voor de seksualiteit om zin te maken in plaats van te wachten tot u zin krijgt.
  • Gebruik erotica als erotische lectuur, film en internet om uw opwinding te vergroten.
  • Zoek ook naar alternatieve manieren van vrijen, zoals masseren, masturberen en orale bevrediging.
  • Probeer eens te vrijen met behulp van een glijmiddel of vibrator.
  • Vraag uw arts eventueel om een medicijn om uw erectie te verbeteren.
  • Verbeter uw lichamelijke conditie en leefgewoonten.
  • Heb aandacht voor uw uiterlijk, zodat u zich aantrekkelijk voelt.
  • Bespreek uw twijfels en vragen met uw huisarts of specialist (neuroloog of revalidatiearts).
  • Vraag eventueel uw ergo- of fysiotherapeut om houdingsadviezen of advies bij het aanschaffen van hulpmiddelen.
  • Als het u of uw partner niet lukt zich aan te passen aan de nieuwe situatie of u andere problemen ervaart op het gebied van seksualiteit, zoek dan hulp bij een seksuoloog.

Tips speciaal bij CVA

  • Kies een ontspannen houding. Een kussen onder de benen, het bekken of het bovenlichaam kan ertoe bijdragen dat u zich beter kunt ontspannen.
  • Gebruik (bij bewegingsbeperking) eventueel extra kussens of monteer bij het bed een handgreep die wat extra steun kan bieden.
  • Bij spierspasmen helpt het mogelijk om spierontspannende medicijnen in te nemen voordat u gaat vrijen.
  • Een minder actieve rol tijdens seks? Neem beiden de tijd om hieraan te wennen en bespreek de (gevolgen van de) verandering met elkaar.
  • In verlamde lichaamsdelen kunnen soms tijdens het vrijen nog wel prettige sensaties worden waargenomen. Ook worden andere lichaamsdelen soms extra gevoelig. Zo kunnen nieuwe ’erogene zones’ ontstaan.
  • Bij urineverlies of verlies van ontlasting: drink minder voor het vrijen en ga voorafgaand aan het vrijen nog- maals naar de wc. Zorg voor opvangmateriaal voor eventuele ongelukken. Mannen kunnen eventueel ook een condoom gebruiken tijdens het vrijen.
  • Een andere mogelijkheid (bij de man) is om een stuwbandje te gebruiken om de aanzet van de penis (zoals een cockring).
  • Bij gevoelsstoornis: probeer de gevoelens in uw lichaam opnieuw te ontdekken, zelf of bijvoorbeeld door een sensuele massage van uw partner.
  • Soms is het nodig om krachtiger seksuele stimulatie te gebruiken (via hand, mond, geslachtsdelen of hulpmiddelen).


Meer informatie
Deze factsheet is gemaakt bij de brochure ‘Seks zonder schroom’, over de gevolgen van een chronische ziekte of aandoening voor relaties en seksualiteit.
De brochure is te bestellen via www.seksualiteit.nl  Op deze website is betrouwbare informatie te vinden over seksualiteit en relaties, over onder meer seksueel functioneren, ziekte en handicap, seks op leeftijd en hulpverleningsadressen.