Nierziekten

Seksuele gevoelens verdwijnen meestal niet als u een chronische ziekte heeft. Wel kan de ziekte invloed hebben op uw seksuele leven. In deze factsheet vindt u informatie over de mogelijke gevolgen van nierziekten op seksualiteit. Bij mensen met nierziekten is weinig zin in seks een veelgehoorde klacht. Ook problemen met de seksuele opwinding, met het krijgen of houden van een vochtige vagina of een erectie en (vooral bij vrouwen) pijn bij het vrijen komen vaak voor.

Oorzaken van de problemen

Lichamelijke factoren
Als de nieren niet goed werken is er vaak sprake van chronische vermoeidheid. Ook een verstoorde hormoonbalans kan zorgen voor minder zin in seks, opwindingsproblemen, erectie- en orgasmeproblemen. Minder seksuele opwinding kan ook ontstaan door beschadigingen aan de bloedvaten, waardoor de doorbloeding in de geslachtsdelen minder goed verloopt. De penis wordt minder goed stijf en de vagina minder vochtig. Wanneer er beschadigingen zijn aan de zenuwbanen (neuropathie) is er eigenlijk sprake van 'vroegtijdige veroudering'. De penis en vagina worden minder gevoelig voor seksuele prikkels. Er is dan meer directe seksuele stimulatie nodig om zin te krijgen in seks en om opgewonden te raken.

Psychische factoren
Naast lichamelijke factoren kunnen ook de emotionele en fysieke belasting van een nierziekte invloed hebben op uw seksuele leven. Het wachten op een niertransplantatie is een onzekere en stressvolle ervaring. Veel nierpatiënten vertellen in deze fase weinig zin in seks te hebben. Na een niertransplantatie is er vaak sprake van een algemene opleving, ook op het gebied van seksualiteit. Ook de dialyse kan heel stressvol, ingrijpend en vermoeiend zijn en daardoor invloed hebben op de seksualiteit.

De invloed van medicijnen
Medicijnen, zoals antidepressiva, kunnen ervoor zorgen dat de zin in seks afneemt en dat seksuele opwinding en een orgasme minder gemakkelijk optreden. Het gebruik van corticosteroïden kan leiden tot een testosterontekort. Een tekort aan testosteron bij een nierziekte kan echter ook het gevolg zijn van gelijktijdige uitval van de bijnieren, maar dit is eerder uitzondering dan regel. Testosteron is voor zowel mannen als vrouwen belangrijk om zin te krijgen in seks en seksueel opgewonden te worden. De gevoeligheid van de penis en vagina voor seksuele prikkels neemt bij testosterontekort sterk af. Mogelijke oplossingen: hormoontherapie, verandering van medicatie en meer aandacht voor gerichte seksuele stimulatie. Laat uw testosteronspiegel nakijken als u zich hier zorgen over maakt.

Genieten van seks met een nierziekte
Ondanks een nierziekte kan vrijen nog heel plezierig zijn. Het vergt soms echter enige aanpassing, creativiteit en vooral: erover praten met uw partner.


Tips voor een leuker seksleven

  • Vrij niet wanneer u te moe bent (mogelijk hebt u ’s ochtends meer energie dan ’s avonds).
  • Gebruik tijdens het vrijen al uw zintuigen en fantasie voor meer erotiek.
  • Probeer negatieve en afleidende gedachten tijdens het vrijen uit te bannen.
  • Probeer niet te veel afgeleid te zijn door de ziekte, maar u te focussen op de intimiteit (en het vrijen).
  • Zorg voor een prettige en ontspannen sfeer.
  • Het doel van vrijen zou plezier moeten zijn, niet prestatie.
  • Soms is het bevorderlijk voor de seksualiteit om zin te maken in plaats van te wachten tot u zin krijgt.
  • Gebruik erotica als erotische lectuur, film en internet om uw opwinding te vergroten.
  • Zoek ook naar alternatieve manieren van vrijen, zoals masseren, masturberen en orale bevrediging.
  • Probeer eens te vrijen met behulp van een glijmiddel of vibrator.
  • Vraag uw arts eventueel om een medicijn om uw erectie te verbeteren.
  • Verbeter uw lichamelijke conditie en leefgewoonten.
  • Heb aandacht voor uw uiterlijk, zodat u zich aantrekkelijk voelt.
  • Bespreek uw twijfels en vragen met uw huisarts of specialist (nefroloog of dialyse-verpleegkundige).
  • Vraag eventueel uw ergo- of fysiotherapeut om houdingsadviezen of advies bij het aanschaffen van hulpmiddelen.
  • Als het u of uw partner niet lukt zich aan te passen aan de nieuwe situatie of u andere problemen ervaart op het gebied van seksualiteit, zoek dan hulp bij een seksuoloog.

Tips speciaal bij nierziekten

  • Bij gebruik van een PD-katheter: mogelijk is het prettig de spoelvloeistof voor het vrijen weg te laten lopen en na het vrijen er weer in te laten lopen. U kunt de katheter op zijn plaats houden door er een bandje om te doen.
  • Plan het vrijen en vrij niet wanneer u te moe bent.
  • Kies een ontspannen houding.
  • Een minder actieve rol tijdens seks? Neem de tijd om hieraan te wennen.
  • Bij gevoelsstoornis: probeer de gevoelens in uw lichaam opnieuw te ontdekken, zelf of bijvoorbeeld door een sensuele massage van uw partner.
  • Zorg voor krachtige seksuele stimulatie (via hand, mond, geslachtsdelen of hulpmiddelen).

Meer informatie
Deze factsheet is gemaakt bij de brochure ‘Seks zonder schroom’, over de gevolgen van een chronische ziekte of aandoening voor relaties en seksualiteit. De brochure is te bestellen via www.seksualiteit.nl. Op deze website is betrouwbare informatie te vinden over seksualiteit en relaties, over onder meer seksueel functioneren, ziekte en handicap, seks op leeftijd en hulpverleningsadressen.